Ahmet Önal: Mihtra Înancı ve Hîyerarşi - Nerina Azad Tarafsız ve güvenilir Kurd ve Kurdistan haberleri - Peşmerge, Barzani
Ahmet ÖnalSon Makaleler

Mihtra Înancı ve Hîyerarşi

Batıda İspanya ve Britanya'ya kadar yayılan Mihtra inancı, pek çok kralın  kullandığı Mitra, Mîthridates isimlerinin yaygınlığı bu inançtan kaynaklıdır. Roma imparatorluğunun ilk yıllarında, Mihtra inancında olan insanlar, küçük yeraltı mağaralarında yaşama devam ederler. Rivayete göre, Mihitra'nin boğa tarafından öldürülmesi, inancta hayvan öldürmenin caiz olmadığı ve zor olduğu halde, boğanın kurban edilmesi geleneğini oluşturur.
Mihtra Înancı ve Hîyerarşi
Makaleyi Paylaş

Mihtra inancı;  Zerevan ve Zerdeşt inançlarının öncesinde olan, Arı halklarının inancıdır.
Ritüel olarak,  başta Güneş olmak üzere, yağış, rüzgar ve  toprağı  kutsar. Insanlar arası ilişkileri önemseyen ve uyumunu ifade eden Mihtra; adalet, anlaşma ve bağlılık  anlamına gelir. Ilk izlerine Tunç çağında rastlanır. Ancak yazılı kaynaklarda ise adı ilk kez MÖ. 1400'lerde, Hititler ile  Mittani devletleri arasında yapılan bir antlaşmada geçer. Kürtlerin ataları  da  olan  Hitit ve Mitanilerin yanısıra,  Persler de bu inancı yaşar. Daha sonra Perslerin Büyük İskender'e yenilmesi ile Mihtra Inancı Yunan dünyasında da yaygın benimsenir. Bu benimseyiş, Mihtra inancini  İspanya ve Îngiltereye kadar vardırır...
Hıristiyanlığın başlıca rahibi olmuş, Plutarkhos'a göre, "Mihtra kültünu ilk kez uygulayanlar, Klikyali korsanlardır." der.
 
Doğuda Hindistan, Batıda İspanya ve Britanya'ya kadar yayılan Mihtra inancı, pek çok kralın  kullandığı Mitra, Mîthridates isimlerinin yaygınlığı bu inanançtan kaynaklıdır.
Roma imparatorluğunun ilk yıllarında, Mihtra inancında olan insanlar, küçük yeraltı mağaralarında yaşama devam ederler. 
Rivayete göre, Mihitra'nin boğa tarafından öldürülmesi, inancta hayvan öldürmenin caiz olmadığı ve zor olduğu halde, boğanın kurban edilmesi geleneğini oluşturur. Ayrıca, yaşadıkları mağaralarda, boğa resmini çizerek, onun Mihtra'ya yaptığı kötülüğü unutmamak, hatırlamak üzere yapıldığını simgelerler.
Boğa kesim işinin ise, özünde bir cinayet olduğu utancıyla, törenin gizli ve mağaralara kapanarak yapıldığını, bunun da külteye gizemli bir yön kalmakta olduğu savlanır.
Mihtra kültünün üyeleri çoğunlukla üst sınıfa ait olmayan insanlar olmuştur. Zira, Mihtra inancı hiyerarşiyi reddeder ve yönetenlerin itibarsız olduğuna inanılır. 
Fransız düşünürü ve sosyal bilimci Ernest Renan, Mihtra inancı için; "Eğer Hırîstiyanlığın  gelişmesi herhangi bir nedenle dursaydı, bütün dünya Mihtra dinini benimseyecekti."  
(1882) demiştir.
Her ne kadar, bazı belgelerde, "Roma tanrısı Mihtra, bir güneş Tanrısıdır" deniyorsa da, bu Mihitrayi iktidar ile özdeşleştiren  tarih yazımı anlayışından kaynaklıdır. Zira, Mihtra inancında iktidar,  hiyerarşi, yayılma yoktur. Böyle olduğu için, Roma devleti, Mihtra-Zerdeşt inancını devlet örgütlenmesine araç-harç haline getirip, kullanamadığı için, 3.yüz yılda Hırıstiyanlığı Roma devletinin resmi dinî haline getirerek yayılmacı  politikasında işler. Aynı durum, Persler için de geçerlidir. Persler de Mihtra-Zerdêşt inancını  devlet ve imparatorluk siyasetinde kullanmayı dener. Ancak doğa ve insanı değerleri kutsayan Mihtra inanç felsefesi ve onun takipçileri, Mihtra inancının "resmi devlet dinî" olmasına tepki duyar ve Perslerin devlet uğruna, Mihtra inancını  terk etmek durumunda bırakarak, Islamiyete savurur. 
Mihtra inanci felsefesini savunmakta sebat eden etnisitenin Kürtler olması, Mihtra inancını savunarak, hiyerarşîye karşı çıkmaları tartışılmalıdır.. Bu karşı çıkışın sonucu, Kürtlerin hiyerarşik olmayan "alan koruma" ile birlikte inancı da korumaya yoğunlaşır olmaları özgün bir durumdur.
Sonuçta; bugün Hewreman merkezli Enel Hak-Yaresan-Kakayi inancında esas olarak Mihtra  inancı  taşınıyor haldedir. Yani sıra, onun bir kolu olan Êzdilik, Sincar Dağı ve çevresinde korunmuştur. Aynı inancın Dersim bölgesi merkez olmak üzere yöresinde Rêya Heqiye inancında ritüelleri korunur görmekteyiz. 
Ancak, Mihtra kökenli inanç sahiplerinin, inanç olarak dini, devlet işlerinden uzak tutma ve dinlerini hiyerarşi ve devletleşmede araç kılmaya karşı dururken, kendileri bugün bile devletsiz kalmış duruma düşmelerinde bu inancın derin etkilerinin olduğu karşımıza çıkıyor. Tabi yaşadıkları paradoks ile, alan, kendilerini ve inançlarını savunup korurken, devletli güçler tarafından tarihte hep preslendiler. 
Mihtra inancının sürdürücüleri, güç odakları tarafından operasyonlara, yok edici politikalara tabii tutuldular, vekalet savaşları içine itildiler, inançlarını değiştirme, takke yapma konumuna sokuldular, böylece zihinleri karmaşıklaştırıldı, adeta ne oldukları anlaşılmaz bir sersemliğe  getiriletek, kendine yabancılaştırılmış vaziyettedirler.
Mihtra inancında,  iktidar olan doğadır, inanılan, kutsanan güneş, yağış, rüzgar, toprak ve yaşamı bunlardan bulan tüm varlıklar doğada vardır ve başka bir iktidara ihtiyaç hissedilmez. Doğanın da üstünde ya da altında bir iktidar hiyerarşinin kabulü, inanca aykırıdır ve inancı itibarsız kılar, çürütür, ona yakarışı, kutsiyeti bozar diye inanılır.
Bu bakış tarihte, din ile devlet işlerini birbirinden uzak tutmayı yeğleyen duruşun, Mihtra inancındaki köklü geçmişi göz önünde tutmayı gerektirir.
Mihtra inancının doğuşunda, doğa ve doğa üzerinde tarım toplumuna geçişin derin etkileri vardır. Bu açıdan, Mihtra inancı, kişileri kutsamaz, ziyadesiyle doğayı kutsar. Tabuu olan kişiler değil, doğadır. Kişiler, insanı ve canlıları yönetip korumaz. Aksine, kişilerin yaşamını sağlayan, koruyan, yaşamını dengeleyen esas güç doğadır. Tüm iyilik ve kötülükler doğanın içindedir. Însanların, bu kuralın üstünde oyun oynamaları, doğal olarak karşılanmamaktadır.

Mihtra inancı güneşi, aydınlık ve sıcaklık üzerinde kutsar. Soğuk bölgelerde bu kültün çabucak  yaygınlık göstermesi tesadüfi değildir. 
Yağışı, su ve yeşilenip  canlanan doğanın besi, bereketi ve coşkusu ile özdeşleştirir. 
Rüzgarı, tabiatın hareketi, dengesi, döllenmesi, temizliği, havalandırmasının sebebine yorumlar.
Toprak, üzerinde yaşanan, üretilen, dokunulan varlık olarak, oradan gelinen ve oraya gidilen yer olarak düşünülür. Toprak; yaratan ve yutup temizleyen, devri daim sağlayan tabiatın dokunulan tarafı olarak kutsanır. 
Însan ve canlılar kutsaldır. Bu kutsiyeti doğanın uyumluluğuna uyarlayarak, bağlılık içinde yaşanırsa, yaşam sevimli hale gelir. Bu nedenle adalet, paylaşmak ve doğaya bağlılın yaşamı sürdürür hale sokar diye bir felsefi yaşamı önüne koyar.
Işte Mihtra bu yaşamı içselleştirerek var olmayı inançsallaştırmıştır...
Tabii bütün dinlerin dayandığı şeyde tabuu vardır.  
Tabuuları sürdürerek bilim ve teknolojide ilerlemek güçtür. Ancak, mitoloji incelendiğinde, inançlar insanlığın gelişmesinde bir parça olduğu kadar, gerilemesinde de büyük ve niteliksel rol oynamıştır.
Tarih biliminin, mitolojiyi dışlayarak geleceği araması olası değildir. Bu nedenle her olayın, dünü, bugünü ve yarını vardır. Bu bakışla Mihtra inancının da araştırılması zorunludur...

Bu makale toplam: 5292 kişi tarafından görüldü.
Son Güncellenme:02:15:36

Son Makaleler

Kadın ve SavaşEleştiride; Pasif, Aşırı ve Zorlama Yorum Olmaz!'Kızılbaşlık': Osmanlı İle Safevi Çekişmesinde Çıkan Bir KavramKürt Siyasetinde Aşılmayan Gelenek; “Kürt Aşiretlerinde ‘Alan Koruma”Kürtlerin Guernica’ları çok, Picasso’ları var mı?Daraldıkça Dersim’den Kopmak ve Kötülük Yapmak!Kürd Aşiretlerinde Alan KorumaMusa ve Kitabı TevratYenilik ve Yenilenme!Alan Tutma YetmezDavut Kurun ve Anıları... Geçmişten Geleceğe Tecrübe SunuyorSavaşı ve Değişkenliği İzlemekFailin Suçunu, Mağdura Yığmak!Islam Şiddeti ya da 'Darül Harp'te, Mali Kaynaklar!İnsanlığın Acısını Beynin Açısı ÇözerRêya Heqîyê inancı Mîhtra inancıdır; Müslümanlık, Kızılbaşlık, Alevilik değildirBarış Günü Kutlamaları Şöyle Geçerken, Kürt Siyaset Tarihinde Tabu ve Maraziler..Türk Milliyetçiliğini, Kürt Milliyetçiliği ile Mukayese Etmek!Savaş Yeni Gelişmelere Gebe, Doğumu Merak EdiyorumYanlız Kemal Kılıçdaroğlu İçin Değil Tüm Linç Girişimleri Kınanmalı!Değişim ve ÖzgürlükSavunma: Düşünceler sorgulanmalı, ancak emniyet ve mahkemelerde değil!Rêya Heqîyê, Alevilik ve İslam!Değişim, Zaman, Din ve AstrolojiMarksizim’de Ulusal Sorun Yoktur?Dêrsim’de Koçgiri 1919-1922 ve Sonrası!..1968-1978’de Birleşen-Ayrışan Sancılar, Türki(y)e Solu ve Kürt Milli Hareketi!..Devşirmeler ve Devletsizler...Kendine Düşmek Yerine, Özgürlüğü ve Bağımsızlığı Düşünmek!İttihat ve Terakki Cemiyeti (İT-C)Haşdi Şabi ve Irak’ın 'Kerkük seferi' ne idi ne değildi?Kerkük’ün tarihine bir değinmeBağımsızlık Meşru Haktır, Olmadan Olmaz!Güney Kürdistan'da Bağımsızlık Referandumu ve Tercih!Egemenin Savaş-Barış ve Silahlanma-Silahsızlandırma Siyaseti'Stratejik Derinlik', Mursi ile battı, Suriye ile çöktüRaqqa - Musul Operasyonu ve SonrasıIII. Dünya Savaşı Uzun Sürecek 'Bağımsızlık Hedefi İle Kürdler Özgürleşecek!'4 Mayıs 1937 Bakanlar Kurulu Kararı ve Dersim Tertelesi!Kürt Sorununun Ağırlığı ve Aciliyeti!Kontrollü DarbeIII. Dünya Savaşı, Rakka ve Musul'a Dayandı, Abd - Rusya Anlaşarak Çözüme Gidiyor! Kürtler Ne Yapar?Kürt Bayrağı16 Nisan Referandumu Irkçılık Çekişmesindeİnsani Kişilik, Aidiyet-Kimlik Bilinci ile ŞekillenirUlusal Birlik ve Kongre hakkında düşüncelerimİttihat Ve Terakkinin Devamı, Kuvva-i Milli Teşkilatı Sevdalısı; Nazım Hikmet RanMemur Toplum Değil, Kendisi İçin Üreten Toplum KazanırYalanın Egemenliği, Doğrunun ‘Marjinal’liği!Türkçe Dışındaki Dillere Karşı, 140 Yıldır Uzun Sürece Yayılan Bir Savaş Sürdürülüyor!Ali Rıza Koşar: 38 yıldır içimde bir acı olarak kaldıTekoşîna Dıjwar!3. Dünya savaşında ABD–Rusya, Türk-İran konumlanması özgür Kürdistan'a kapı aralıyorTehlikeli İnsan, Tehlikeli Aydın, Tehlikeli Yazı, Tehlikeli Düşün ve Tehlikeliler Deyip Yaktılar!Kobanê Kürdistan'da Özeldir!T.C Cumhurbaşkanı RTE Uçtu!Kadın, Kürt, Kürdistan ile Bastırılmış KimliklerDiktatörleşen AKP ve Çözemiyeceği Kürt SorunuDiaspora, Kanton ve Bağımsızlık''Silahları Bırakın'' DiyorlarŞengal, Celawle, Kobani’ye DAİŞ/IŞİD Saldırıları ve Kürdistan’da Serhildan!Kürdleri Kürdistan’la Büyütmek yerine, Türkiye’yi Kürdlerle Büyütmek!!!Yahudilik; Hiristiyanlık Çözülmüştü, Sıra Siyasal İslamda!Kürt Romanı ile yüksek Kürt bilincineKavramları Çarpıtarak, Kürdü Çarpmak!Kürdistan, Türkiye Ve İşid konuşlanmasıKürt ulusal özgürlük mücadelesi ile HEP'e, tutsaklaşarak Türkiyelileşen HDP'yeİnkar, iskan, imha kurtuluşmu?Toprak İle Samimiyet(sizliğ)imiz!Kürt soykırımına karşı Kürdistan'ın bağımsızlık hayali