Mehmet Kobal: Ütopya Nedir? - Nerina Azad Tarafsız ve güvenilir Kurd ve Kurdistan haberleri - Peşmerge, Barzani
Mehmet Kobal Son Makaleler

Ütopya Nedir?

Bilimsel arayışlara, analizlere konu olan bu felsefik katkının toplumsal karşılığının kendi dönemi itibarıyla kavranmamış olması yaşanmayacağı anlamına gelmiyor. 'Var olmayan, toplum tasarımları olan ütopyalar, düşünürlerin ideal düzen arayışları ekseninde önemli felsefi uğraklardır.' Dolayısıyla eşitlik, adalet ve özgürlük gibi ilkeler temel alınarak tasarlanmıştır.
Ütopya Nedir?
Makaleyi Paylaş

Ütopyalar, insan aklının nelere kadir olacağının kurgusudur. Sözcük anlamı Yunanca Topos'tan gelmedir, olmayan yer ve ülke anlamına gelir. Distopya'nın karşıtıdır. İdeal yönetim ve sosyal toplum sentezinin anti-tezi olan distopya, baskıcı, totaliter devlet modelini karakterize eder. Thomas More, ''ütopia''sı (1478-1535), Tomasso Canpanella 'Güneş ülkesi' Aldous Huxley, 'yeni dünya', vb. Filozoflar tarafından yazılır. Francis Bacon, 'yeni Atlantis'' Ütopyasında, herşeyi toplumsal genel yarara göre analiz eder. ''Günün birinde gerçekleşeceğini düşündüğü bu devlet tasarısı, sınıfsız toplumun siyasi, sosyal ve felsefik ön aşaması gibi algılanıyor.

Teknolojinin gelişimi ile yaşanan ilerlemelerle sinema gibi görsel araçlara taşınan ütopya, günümüz sistemlerin köklü bir eleştirisi oluyor. Platon'un ilk ütopik metni olan 'Devlet' adlı eseri, yalnızca bulunduğu dönemin bir eleştirisiyle yetinmemiş, aynı zamanda ideal bir devlet kurgusuyla birlikte Aristoteles gibi birçok ütopya yazarını da etkilemiştir. Platon'un 'devlet' adlı çalışması, Mora’dan iki bin yıl önce yazıldığına göre sonrakiler için olumlu, olumsuz algılamada referans gibi görünüyor. Yirminci Yüzyıl'da totaliter rejimlerin yaygın egemenliği, kimi yazarları, ütopya'nın karşıtı olan ''distopya'' denilen olumsuz model kavramı üzerinde yazmaya yönlendirdi.

'Ütopia ve distopia' üzerine görüşler, analizler iki biçimde tartışılıyor. Bir kısmı özendirici, istenen nitelikte, diğer bir kısmı ise korkutucu, ürkütücü ütopyalardır. Bacon'un bilim toplumu ütopiası, ''olayların sebepleri ve gizli nedenleri üzerine bilgi edinmek, mümkün olan her şeyi yapabilmek için insanın doğa üzerine egemenliğinin sınırlarını genişletmesidir'' der. Ütopyalar, henüz uygulama alanı bulamamış toplumsal ve siyasal yönetim modelleridir. Ütopya, adaletli bir yönetim ve iyi bir yaşam düzeni için önerilen sistemle insani insanlığıyla buluşturma isteğidir. Marks bu tanımı sınıfsız toplum analiziyle yaşanabilirliğini öz dinamikleri üzerinde oturtuyor.

Tabi özel mülkiyetin, imtiyazın hüküm sürdüğü toplum biçimlerinde, insanlar için ideal olan anlayışların sürekli önünün kesilmesi ve fikir babalarının cezalandırılması imkânlı olanı imkânsız gibi yansıtmıştır. O nedenle ideal bir toplum biçimi olan ütopya, insan özgürlüklerinin, demokratik haklarının kurulu veya kurulacak despotik devletler tarafından daimi yok edileceği korkusuyla açıklanır. Ütopya'nın muhtevası, var olmayan ideal toplumların felsefik tasarımıdır. Fakat sosyal insanın toplumsallaşma koşulları ve ideal topluma varma mücadelesi maddi zeminin ve ön aşama evrimlerin doğal yaşamıyla oluşur.

Nihayetinde komünizm'de Marksist yöntemle bütün ön aşamaları bilimsel temada tahlil edilerek ve hertürlü imtiyazın son bulduğu toplumsal yaşam babında amaçlanan bir ütopyadır. Marks'ın, kapitalizm ve modern proletaryanın ortaya çıkış koşullarını sunduğu 'Das Kapital, 16. yüzyılda İngiltere’de yaşanan toplumsal ekonomik ve siyasal dönüşümler bazında yazar Thomas More'i, ütopik komünizmin erken temsilcileri olarak tanımlar. Friedrich Engel, ise Anti Dühring'de, Thomas More Ütopia'sını 16.yüzyılda yazılan ideal toplum tasvirlerini modern proletaryanın devrimci ayaklanmasının teorik ön hazırlığı olarak tanımlar.

Sokrat’ın öğrencisi ve Aristo’nun hocası olan Platon’un ütopyası'da ideal bir toplum yönetimi olarak, XIII. yüzyıla kadar etkili olmakla birlikte toplumsal karşılığı yaşanmaz. Fakat Platon’un ünlü eseri Devlet, ilk ütopya örneği olarak kabul görmesi entelektüel camia için önemli bir karşılık olmuştur. Dolayısıyla bilimsel arayışlara, analizlere konu olan bu felsefik katkının toplumsal karşılığının kendi dönemi itibarıyla kavranmamış olması yaşanmayacağı anlamına gelmiyor. 'Var olmayan, toplum tasarımları olan ütopyalar, düşünürlerin ideal düzen arayışları ekseninde önemli felsefi uğraklardır.' Dolayısıyla eşitlik, adalet ve özgürlük gibi ilkeler temel alınarak tasarlanmıştır.

Bilim ve teknolojinin insan hizmetine alındığı, toplumsal hukuk ve adaletin hüküm sürdüğü, gerçek demokrasinin içselleştirildiği ve toplumsal refahın istenilen düzeyde olmasını düşünmek bile çok değerlidir.  Ütopya, gerçekte var olmayan, ama gelecekte var olabileceği düşünülen ideal düzen arayışları ve toplum modelleri için gereklidir. İnsanlara başka bir dünyanın, Komünist bir toplumun mümkün olduğunu da anlatırız ama ulusal, sınıfsal eşitsizliğin, özel mülkiyetin, sermayenin sönmesini sağlamanın çok uzun ara aşama farkındalığı göz ardı edilirse oda ütopik bir sosyal yönetimden öteye gitmez.

''İnsanlar belli değerler ve kurallar çerçevesinde gelişmiş olan, karşılıklı ilişkilerin oluşturduğu eğitim, bilinç sayesinde ihtiyaçlarını karşılayıp isteklerini gerçekleştirirler. Bununla birlikte, nasıl ki, insan, baskı altında dayanamayıp bir isyan örgütlemeye zorunlu kalıyorsa, ayni şekilde düşünürlerde daha iyi bir toplum yönetim arayışında olmuştur. Ütopyalar bu ideal arayışların analizleridir. Düşünürlerde despot ve baskıcı yönetimlerin haksızlıklarını giderecek ve adaleti sağlayacak, sömürüyü önleyecek sosyal toplum düzenlerin tasarımcılarıdır. Yani hümanist filozofların adalet, eşitlik, özgürlük gibi ilkeleri temel alarak, olması gerekene göre tasarladıkları devlet düzenine ütopya denir.

Aslında totaliter sistemlere karşı geliştirilmek istenen sosyal, siyasal alternatifler, gerçekleşmesi mümkün olmayan modeller korkusuyla söz hakkı boğuntuya getiriliyor. Toplumların, ulusların eşitsizliği, sosyal, siyasal statüsü, bilim ve teknolojinin çok gerisinde kalması, arzulanan iyi yönetimlere mesafeli hale getiriyor. Dünyanın doğal kaynaklarının hızla tükendiği, savaşın devlet terörü biçiminde mikro düzeyde yaygınlaştığı ulusal, sosyal, ekonomik eşitsizliklerin arttığı günümüz dünyasında çeşitliliğin eşit haklar temelinde formüle edilmesi imkânsız bir ütopya olarak algılanıyor.

Bilim ve tekniğin kapitalizm adına kontrol altına alınmasına karşı tasarlanan alternatif sosyal toplumların, ütopya biçiminde yansıtılması mevcut sistemin algı operasyonu oluyor. Dolayısıyla fikri sabit veya ayni doğmaları retorik ederek farklı sonuç arayışındansa felsefi bilimlerin derin dünyasında imkânsız görünenin ardına düşmek daha mantıklı görünüyor. Egoizm, emperyalizmin birey özgülünde yansıması olan bu özel mülkiyet sisteminde insanların yeteneklerine göre katkıda bulunacakları ve ihtiyaçlarına göre pay alacakları bir üretim ve bölüşüm sistemi tasarlamaları da bir bakıma ütopya gibi görünüyor, fakat gerçekleşmesi mümkün bir ütopyadır.


Kaynaklar: Thomas More, 'Ütopia', Platon,''Ideal Devlet,'' Marx, ''Das Kapital'', Friedrich Engels, ''Anti Dühring', Tomasso Canpanella ''Günes ülkesi,'' Aldous Huxley,'yeni dünya',  Francis Bacon, 'yeni atlantis.''                          

[email protected]

 

 

Bu makale toplam: 3921 kişi tarafından görüldü.
Son Güncellenme:21:11:54

Son Makaleler

Tahir Elçi Öldürüldü, Sur Yıkıldı, Diyarbekir Sustu Güvenli Bölge Basıncı ve Ankara zirvesi! Siyasetin Sefaleti ve Açlık Grevleri Türkiye düşmansız yönetemez! Siyaset Niçin Yapılır ? ABD ve Rusya Ne Yapmak İstiyor? Sessizlik Savaş Malzemesidir ! Dünya Devletlerinin Kürdistan Hesabı ! Acem Diplomasisi ve Kerkük İşgali! Acem Kılıcı ! İran ve Türkiye'nin Çıkmazı! Yüzyıllık Sykes-Pkot Esareti ve Bağımsızlık Referandumu ! Neden Güvenli Bölge ? Türkiye Demokratikleşir mi? Kürdistan Hava Kuvvetleri ! Koalisyon Güçlerinin Ankara Ayarı ! Kürdler olmazsa Türkiye Ne Yapacak ? Şengal, Kürdlerin Birlik Sembolü Olmalıdır Ateşkes ve çözüm arayışı ! Ateşkes Hazırlığı Türk Kolonyalizmi ! Despotizm ! Cihata açılan kapı! Said'lerin Bağımsızlık Çağrısı ! Musul Kimin Yurdu ? Ortadoğu Jeopolitiği ve Cepheler Savaşı 11 ayda yedi bin insan öldüren AKP çözüm istiyor! Tarih nasıl çarpıtılır? Otoriteryanizm ve Kürd Sorunu Erdoğan'ın Türkiye'si Nereye Gidiyor? İşgalin Kendisi Terörizmdir! Sabrımızı Taşırmayın! Türkler Kürdlerin katili olmayı redetmelidir Son Altı Ayda Kaç Yüz Kürd Öldürüldü? Kürd Halkının Sesi, Tahir Elçi Susturuldu! Savaş siyaseti yönetemez! 'Nankör IŞİD' Operasyonu ve Kürdler Hdp'in Barış Mitingine Ankara'dan Bomba ! Kürtlere Karşı Etnik Bir Savaş Yürütülüyor 'Kürd Millet Mesajı' Doğru Okunmalıdır Kürd Milleti Bağımsızlığa Yürüyor İran Rejimi Her Saniye Suç İşliyor Kadına Bakış Nasıl Olmalı ? Dünyanın en güzel şeyi bağımsızlıktır. Tanrıları Nasıl Yarattık? Kuzey Kürdistan Kimin İşgali Altındadır? ''İslam'' Faşizmi Kuşatılmışlık Kürd Devletiyle Aşılacaktır ! Ulusal Kazanımlar Devletsız Korunamaz. Hamidiye Alayları (Bejikler) Rojava ve Ulusal Kimlik ! Siyasi Temsilin Anahtarı Ulusal Bağımsızlıktır. Cenevre 2 ye Kürd'ler Neden Çağrılmadı ? Kürdistan ve Önderlik Sorunu !